Галоўная

Навагрудскі замак быў пабудаваны ў некалькі этапаў на месцы ранняга драўлянага дзядзінца (унутраная гарадская крэпасць), які стаяў на ўзвышшы. Будаўніцтва каменных вежаў і сцен пачалося ў канцы XIV стагоддзя па загадзе вялікага князя літоўскага Вітаўта для абароны ад крыжакоў. Канчатковы выгляд замак набыў у XVI стагоддзі.

Мікалаеўская царква ў Вільні адносіцца да тыпу храмаў-фарпостаў, гэта яшчэ адзін эвалюцыйны тып культавага абарончага збудавання ў архітэктуры ВКЛ. Звычайна храмы дадзенага тыпу размяшчаліся на тэрыторыі горада і не былі ўмацаваныя, а ў якасці абароны выкарыстоўвалася толькі вежа-званіца, якая стаяла асобна альбо была прыбудавана да храма. Гэтак жа да храмаў дадзенага тыпу ставяцца царквы, дзе па кутах галоўнага фасада размяшчаліся абарончыя вежы.

Мядзельскі замак быў пабудаваны на востраве возера Мястра на месцы былога гарадзішча. Ён стаяў на ўзвышшы і быў узведзены ў два этапы. У XV стагоддзі замак складаўся з драўляных і каменных пабудоў, а да канца XVI стагоддзя ён быў ужо цалкам каменным.

Царква, пабудаваная ў перыяд з 1516-га па 1542-ы год у вёсцы Мураванка (Гродзенская вобл. Шчучынскі р-н), вядомая адразу пад трыма назвамі: Мураванкаўская царква (па месцы знаходжання царквы), Маламажэйкаўская царква-крэпасць (паколькі храм ставіўся раней да вёскі Малое Мажэйкава Лідскага раёна ў трох кіламетрах ад вёскі Мураванка) і Мураванкаўская Свята-Раства-Багародзіцкая царква (у гонар Нараджэння Прасвятой Багародзіцы). Як і Міхайлаўская царква ў Сынкавічах, Мураванкаўская Царква ўяўляе сабой першапачаткова храм абарончага тыпу.

Упершыню аб Магілёўскім замку згадваецца ў Баркулабаўскім летапісе, а таксама ў хроніцы Сурты і Трубяцкога, у дакументах гаворыцца: «Лета 1526 года замак зароблены і прынята шмат пахаванняў магілы, на якой цяпер замак Магілёў стаіць». На падставе звестак з хронік, а таксама атрыманых вынікаў пасля археалагічных раскопак, Магілёўскі замак быў пабудаваны не на месцы былога гарадзішча, а на старажытным грунтавым могільніку XII-XIII стст., ад якога і пайшла назва замка, а затым і горада.

Дакладную дату, калі была заснавана Міхайлаўская царква ў Сынкавічах, гісторыкам пакуль устанавіць не ўдалося. Паводле легенды царкву заснаваў вялікі князь літоўскі Вітаўт у падзяку за тое, што ў мясцовых лясах ён змог схавацца ад пагоні Ягайлы, пасланую за ім падчас уцёкаў з Крэўскага замка. Па другой версіі, з якой згаджаюцца і сыходзяцца ў меркаванні многія гісторыкі і мастацтвазнаўцы, Міхайлаўская царква, як і падобная на яе Царква Святой Тройцы ў Вільні, была заснавана вялікім гетманам літоўскім Канстанцінам Астрожскім.