Галоўная
Да восені 1581 года расстаноўка сіл у Лівонскай вайне, якая пачалася ў 1558 годзе, змянілася. Вялікі князь Літоўскі і кароль Польскі Стэфан Баторый, узышоўшы на трон Рэчы Паспалітай, пачаў актыўна і дастаткова паспяхова вызваляць страчаныя гарады ВКЛ і перанёс вайну на тэрыторыю Маскоўскага царства, захопліваючы горад за горадам, спыніўшыся пад сценамі Пскова.
Лівонская вайна, якая пачалася ў 1558 годзе, ішла для ВКЛ з пераменным поспехам. Аднак да канца 60-х гадоў многім магнатам і шляхце, якія знаходзіліся ва ўладзе, стала зразумела, што на далейшую барацьбу з Маскоўскім княствам у ВКЛ не хопіць сіл і гэта можа прывесці не толькі да паражэння ў вайне, але і да страты большасці зямель, якія належалі. Вялікаму княству Літоўскаму.
Да 1561-га года становішча Лівоніі канчаткова пагоршылася. Акрамя Маскоўскага княства, якое прэтэндуе на яе землі, да захопу і рабавання тэрыторый далучылася Швецыя. Лівонскаму ордэну прыйшлося ахвяраваць Талінам і аддаць яго шведам, каб тыя не абвясцілі вайну.
Да сярэдзіны 16 стагоддзя над Лівоніяй навісла пагроза з боку Маскоўскага княства, цар Іван Грозны збіраўся захапіць яе. Вялікі князь Літоўскі і кароль польскі Жыгімонт Аўгуст палічылі, што захоп Лівоніі будзе небяспечны для ВКЛ, бо, завалодаўшы ёю, Маскоўскае княства атрымае зручны плацдарм, з якога лёгка можна ўдарыць па Вільні і Полацку.
Да сярэдзіны XV стагоддзі Вялікае княства Літоўскае і Вялікае княства Маскоўскае здабылі досыць дакладныя межы паміж сабой. Таксама паміж імі вызначыліся сферы ўплыву на размешчаныя паміж імі, але пакуль яшчэ незалежныя ад іх, удзельныя княствы.
Пасля смерці ў 1430-ым годзе Вялікага князя Літоўскага Вітаўта пасад займае князь Свідрыгайла. Зняволеная пры Вітаўце Гарадзельская унія губляе сілу, а новую Вялікі князь Літоўскі не жадае заключаць, у выніку саюз ВКЛ і Польшчы распадаецца.